Texto de 1 Samuel 14
Vulgata Clementina · Texto del proyecto VulSearch, de dominio público.
Hazaña de Jonatán
1 Un día dijo Jonatán, hijo de Saúl, a su joven escudero: «Anda, pasémonos al pueblo de los filisteos, que está allí del otro lado»; pero no dijo nada a su padre.Et accidit quadam die ut diceret Jonathas filius Saul ad adolescentem armigerum suum : Veni, et transeamus ad stationem Philisthinorum, quæ est trans locum illum. Patri autem suo hoc ipsum non indicavit. 2 Saúl se encontraba en la extremidad de Gabaá, debajo del granado de Migrón; y la gente que tenía consigo eran unos seiscientos hombres.*Porro Saul morabatur in extrema parte Gabaa sub malogranato, quæ erat in Magron : et erat populus cum eo quasi sexcentorum virorum. 3 Aquías, hijo de Aquitob, hermano de Icabod, hijo de Fineés, hijo de Helí, sacerdote de Yahvé en Silo, vestía el efod. Aquella gente no sabía que Jonatán se había ido.*Et Achias filius Achitob fratris Ichabod filii Phinees, qui ortus fuerat ex Heli sacerdote Domini in Silo, portabat ephod. Sed et populus ignorabat quo isset Jonathas. 4 Entre los caminos por donde Jonatán intentaba pasar al puesto de los filisteos, había una roca puntiaguda de este lado, y otra del lado opuesto, siendo el nombre de la primera Boses, y el nombre de la segunda Sene.Erant autem inter ascensus per quos nitebatur Jonathas transire ad stationem Philisthinorum, eminentes petræ ex utraque parte, et quasi in modum dentium scopuli hinc et inde prærupti : nomen uni Boses, et nomen alteri Sene : 5 Una de las rocas se alzaba por la parte norte, frente a Micmás, y la otra por la parte sur, frente a Gabaá.unus scopulus prominens ad aquilonem ex adverso Machmas, et alter ad meridiem contra Gabaa. 6 Dijo Jonatán a su escudero: «Ven, pasemos al puesto de esos incircuncisos, quizá obrará Yahvé por nosotros; porque a Yahvé nada le impide salvar con mucha o con poca gente.»*Dixit autem Jonathas ad adolescentem armigerum suum : Veni, transeamus ad stationem incircumcisorum horum, si forte faciat Dominus pro nobis : quia non est Domino difficile salvare, vel in multis, vel in paucis. 7 Le contestó su escudero: «Haz todo lo que te gustare, y vete a donde quieras. He aquí que yo estoy contigo, a tu disposición.»Dixitque ei armiger suus : Fac omnia quæ placent animo tuo : perge quo cupis, et ero tecum ubicumque volueris. 8 Dijo entonces Jonatán: «Mira, vamos a pasar hacia aquellos hombres y nos mostraremos a ellos.Et ait Jonathas : Ecce nos transimus ad viros istos. Cumque apparuerimus eis, 9 Si nos dicen: “Quedaos quietos hasta que lleguemos a vosotros”, nos quedaremos en nuestro lugar y no subiremos hasta ellos.si taliter locuti fuerint ad nos : Manete donec veniamus ad vos : stemus in loco nostro, nec ascendamus ad eos. 10 Pero si dicen: “Subid hacia nosotros”, subiremos; porque Yahvé los ha entregado en nuestras manos. Esto nos servirá de señal.»*Si autem dixerint : Ascendite ad nos : ascendamus, quia tradidit eos Dominus in manibus nostris : hoc erit nobis signum. 11 Se mostraron los dos al puesto de los filisteos. Y dijeron los filisteos: «Mirad cómo los hebreos salen de las cavernas donde se habían escondido.»Apparuit igitur uterque stationi Philisthinorum : dixeruntque Philisthiim : En Hebræi egrediuntur de cavernis in quibus absconditi fuerant. 12 Y dirigiéndose los hombres del puesto a Jonatán y a su escudero, dijeron: «Subid hacia nosotros y os daremos una lección.» Dijo entonces Jonatán a su escudero: «Sube en pos de mí, porque Yahvé los ha entregado en manos de Israel.»Et locuti sunt viri de statione ad Jonathan et ad armigerum ejus, dixeruntque : Ascendite ad nos, et ostendemus vobis rem. Et ait Jonathas ad armigerum suum : Ascendamus : sequere me : tradidit enim Dominus eos in manus Israël. 13 Y subió Jonatán, trepando con manos y pies, seguido de su escudero; y (los filisteos) cayeron delante de Jonatán; y su escudero hizo estragos detrás de él.Ascendit autem Jonathas manibus et pedibus reptans, et armiger ejus post eum. Itaque alii cadebant ante Jonathan, alios armiger ejus interficiebat sequens eum.
14 En esta primera matanza que hicieron Jonatán y su escudero, murieron unos veinte hombres, en un espacio como de media yugada.Et facta est plaga prima qua percussit Jonathas et armiger ejus, quasi viginti virorum in media parte jugeri quam par boum in die arare consuevit. 15 Y se produjo espanto en el campamento, en el campo y entre toda la gente. Se llenaron de pavor las tropas del puesto, y también las bandas de pillaje. Hasta la tierra tembló, pues fue un espanto de Dios.*Et factum est miraculum in castris per agros : sed et omnis populus stationis eorum qui ierant ad prædandum, obstupuit, et conturbata est terra : et accidit quasi miraculum a Deo.
Victoria de Israel
16 Miraron los centinelas de Saúl que estaban en Gabaá de Benjamín, y vieron una muchedumbre que se disolvía y corría por todos lados.Et respexerunt speculatores Saul qui erant in Gabaa Benjamin, et ecce multitudo prostrata, et huc illucque diffugiens. 17 Dijo, pues, Saúl al pueblo que estaba con él: «Pasad revista, y ved quién ha salido de entre nosotros.» Pasó revista, y resultó que faltaban Jonatán y su escudero.Et ait Saul populo qui erat cum eo : Requirite, et videte quis abierit ex nobis. Cumque requisissent, repertum est non adesse Jonathan et armigerum ejus. 18 Dijo entonces Saúl a Ahías: «Trae aquí el Arca de Dios»; porque el Arca de Dios se hallaba en aquel tiempo entre los israelitas.*Et ait Saul ad Achiam : Applica arcam Dei. (Erat enim ibi arca Dei in die illa cum filiis Israël.) 19 Y mientras Saúl hablaba con el sacerdote, iba creciendo cada vez más el tumulto que había en el campamento de los filisteos, y Saúl dijo al sacerdote: «Retira tu mano.»Cumque loqueretur Saul ad sacerdotem, tumultus magnus exortus est in castris Philisthinorum : crescebatque paulatim, et clarius resonabat. Et ait Saul ad sacerdotem : Contrahe manum tuam. 20 Y se juntaron Saúl y toda la gente que le acompañaba, y se lanzaron al combate; y he aquí que la espada de cada uno (de los filisteos) se volvía contra el otro, siendo grandísima la confusión.Conclamavit ergo Saul, et omnis populus qui erat cum eo, et venerunt usque ad locum certaminis : et ecce versus fuerat gladius uniuscujusque ad proximum suum, et cædes magna nimis. 21 También aquellos hebreos que antes estaban con los filisteos y con ellos habían subido al campamento, vinieron a juntarse con los de Israel que estaban con Saúl y Jonatán.Sed et Hebræi qui fuerant cum Philisthiim heri et nudiustertius, ascenderantque cum eis in castris, reversi sunt ut essent cum Israël qui erant cum Saul et Jonatha. 22 Y todos los hombres de Israel que se habían escondido en la montaña de Efraím, luego que supieron que los filisteos habían huido, se agregaron y tomaron parte con ellos en la batalla.Omnes quoque Israëlitæ qui se absconderant in monte Ephraim, audientes quod fugissent Philisthæi, sociaverunt se cum suis in prælio. Et erant cum Saul quasi decem millia virorum.
23 Así Yahvé salvó en aquel día a Israel; y la batalla siguió hasta Betaven.Et salvavit Dominus in die illa Israël : pugna autem pervenit usque ad Bethaven.
Temerario juramento de Saúl
24 Los israelitas estaban exhaustos aquel día; porque Saúl había conjurado al pueblo, diciendo: «¡Maldito aquel que probare bocado antes de la tarde, hasta que yo haya tomado venganza de mis enemigos!» Y nadie del pueblo probó bocado.*Et viri Israël sociati sunt sibi in die illa : adjuravit autem Saul populum, dicens : Maledictus vir qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar de inimicis meis. Et non manducavit universus populus panem : 25 Llegó entonces todo el pueblo a un bosque donde había miel en el suelo.omneque terræ vulgus venit in saltum, in quo erat mel super faciem agri. 26 Entró la gente en el bosque, y vio la miel que corría por el suelo, pero no hubo quien se llevase la mano a la boca; porque el pueblo temía el juramento.Ingressus est itaque populus saltum, et apparuit fluens mel, nullusque applicuit manum ad os suum : timebat enim populus juramentum. 27 Pero Jonatán que no había oído cuando su padre juramentó al pueblo, alargó la punta del bastón que tenía en la mano, la metió en un panal de miel, y se llevó la mano a la boca, con lo cual le brillaron los ojos.Porro Jonathas non audierat cum adjuraret pater ejus populum : extenditque summitatem virgæ quam habebat in manu, et intinxit in favum mellis : et convertit manum suam ad os suum, et illuminati sunt oculi ejus. 28 Entonces tomó la palabra uno del pueblo y dijo: «Tu padre ha obligado al pueblo con juramento, diciendo: “¡Maldito aquel que hoy probare bocado!”» Y el pueblo estaba ya exhausto.Respondensque unus de populo, ait : Jurejurando constrinxit pater tuus populum, dicens : Maledictus vir qui comederit panem hodie. (Defecerat autem populus.) 29 Respondió Jonatán: «Mi padre pone en peligro el país. Mirad cómo brillan mis ojos por haber gustado un poco de esta miel.Dixitque Jonathas : Turbavit pater meus terram : vidistis ipsi quia illuminati sunt oculi mei, eo quod gustaverim paululum de melle isto : 30 ¡Ojalá que el pueblo hubiera comido hoy del despojo de sus enemigos que han encontrado! ¿No sería entonces más grave la derrota de los filisteos?»quanto magis si comedisset populus de præda inimicorum suorum, quam reperit ? nonne major plaga facta fuisset in Philisthiim ?
31 Derrotaron aquel día a los filisteos desde Micmás hasta Ayalón; pero estaba el pueblo sumamente extenuado.Percusserunt ergo in die illa Philisthæos a Machmis usque in Ajalon.
Defatigatus est autem populus nimis : 32 Y se arrojó el pueblo sobre el botín, agarraron ovejas, bueyes y novillos. Los degollaron en el suelo, y comió el pueblo carne con sangre.*et versus ad prædam tulit oves, et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra : comeditque populus cum sanguine. 33 Se le dijo a Saúl: «He aquí que el pueblo peca contra Yahvé, comiendo carne con sangre.» El respondió: «Habéis prevaricado. Haced rodar aquí una piedra grande.»Nuntiaverunt autem Sauli dicentes quod populus peccasset Domino, comedens cum sanguine. Qui ait : Prævaricati estis : volvite ad me jam nunc saxum grande. 34 Y agregó Saúl: «Dispersaos entre el pueblo y decidles que cada uno me traiga su buey, y cada uno su oveja, y degolladlos aquí; después podréis comer. Así no pecaréis contra Yahvé, comiendo (carne) con sangre.» Y todo el pueblo, cada uno de ellos, trajo aquella noche al buey que tenía a mano, y los degollaron allí.*Et dixit Saul : Dispergimini in vulgus, et dicite eis ut adducat ad me unusquisque bovem suum et arietem, et occidite super istud, et vescimini, et non peccabitis Domino comedentes cum sanguine. Adduxit itaque omnis populus unusquisque bovem in manu sua usque ad noctem : et occiderunt ibi. 35 Y Saúl edificó un altar a Yahvé, siendo este el primer altar que edificó a Yahvé.Ædificavit autem Saul altare Domino, tuncque primum cœpit ædificare altare Domino.
Jonatán es salvado por el pueblo
36 Después dijo Saúl: «Descendamos esta noche en pos de los filisteos, para saquearlos hasta que raye el alba, y no dejemos de ellos hombre con vida.» Respondieron: «Haz cuanto bien te parezca.» Pero el sacerdote dijo: «Consultemos aquí a Dios.»Et dixit Saul : Irruamus super Philisthæos nocte, et vastemus eos usque dum illucescat mane, nec relinquamus ex eis virum. Dixitque populus : Omne quod bonum videtur in oculis tuis, fac. Et ait sacerdos : Accedamus huc ad Deum. 37 Preguntó, pues, Saúl a Dios: «¿Descenderé contra los filisteos? ¿Los entregarás en manos de Israel?» Mas (Dios) no le respondió aquel día.Et consuluit Saul Dominum : Num persequar Philisthiim ? si trades eos in manus Israël ? Et non respondit ei in die illa. 38 Entonces dijo Saúl: «Venid aquí todos los príncipes del pueblo: averiguad y ved cuál sea el pecado que se ha cometido hoy.Dixitque Saul : Applicate huc universos angulos populi : et scitote, et videte per quem acciderit peccatum hoc hodie. 39 Pues ¡vive Yahvé, el Libertador de Israel, que aunque tenga (la culpa) Jonatán mi hijo, morirá sin remisión!» Y entre todo el pueblo no hubo quien le respondiese.Vivit Dominus salvator Israël, quia si per Jonathan filium meum factum est, absque retractione morietur. Ad quod nullus contradixit ei de omni populo. 40 Entonces dijo a todo Israel «Estaos vosotros de un lado, y yo y Jonatán, mi hijo, estaremos del otro.» Y dijo el pueblo a Saúl: «Haz como bien te parezca.»Et ait ad universum Israël : Separamini vos in partem unam, et ego cum Jonatha filio meo ero in parte altera. Responditque populus ad Saul : Quod bonum videtur in oculis tuis, fac. 41 Dijo, pues, Saúl a Yahvé, el Dios de Israel: «Da Tú la decisión.» Y fueron sorteados Jonatán y Saúl, mas el pueblo salió libre.*Et dixit Saul ad Dominum Deum Israël : Domine Deus Israël, da indicium : quid est quod non responderis servo tuo hodie ? si in me, aut in Jonatha filio meo, est iniquitas hæc, da ostensionem : aut si hæc iniquitas est in populo tuo, da sanctitatem. Et deprehensus est Jonathas et Saul : populus autem exivit. 42 Luego dijo Saúl: «Echad suerte entre mí y mi hijo Jonatán.» Y cayó la suerte sobre Jonatán.*Et ait Saul : Mittite sortem inter me et inter Jonathan filium meum. Et captus est Jonathas. 43 Dijo, pues, Saúl a Jonatán: «Dime, ¿qué es lo que has hecho?» Y se lo contó Jonatán, diciendo: «Con la punta del bastón que tenía en mi mano, he gustado un poco de miel; ¡y por eso he de morir!»Dixit autem Saul ad Jonathan : Indica mihi quid feceris. Et indicavit ei Jonathas, et ait : Gustans gustavi in summitate virgæ quæ erat in manu mea, paululum mellis, et ecce ego morior. 44 Dijo Saúl: «Hágame Dios esto y eso otro, Jonatán, si tú no mueres sin remedio.»Et ait Saul : Hæc faciat mihi Deus, et hæc addat, quia morte morieris, Jonatha. 45 Pero el pueblo dijo a Saúl: «¿Jonatán ha de morir, el que ha obrado en Israel esta tan grande liberación? ¡No lo permita Dios! ¡Vive Yahvé que no caerá a tierra un solo cabello de su cabeza, pues con Dios ha obrado en este día!» Salvó así el pueblo a Jonatán, de manera que no murió.Dixitque populus ad Saul : Ergone Jonathas morietur, qui fecit salutem hanc magnam in Israël ? hoc nefas est : vivit Dominus, si ceciderit capillus de capite ejus in terram, quia cum Deo operatus est hodie. Liberavit ergo populus Jonathan, ut non moreretur. 46 Y volvió Saúl, desistiendo de la persecución de los filisteos, los cuales se fueron a su tierra.*Recessitque Saul, nec persecutus est Philisthiim : porro Philisthiim abierunt in loca sua.
Otras victorias de Saúl
47 Después que Saúl hubo ocupado el trono en Israel, hizo guerra contra todos sus enemigos que vivían al contorno: contra los moabitas, contra los hijos de Ammón, contra los idumeos, contra los reyes de Soba y contra los filisteos; y a dondequiera que se volvía, regresaba vencedor.Et Saul, confirmato regno super Israël, pugnabat per circuitum adversum omnes inimicos ejus, contra Moab, et filios Ammon, et Edom, et reges Soba, et Philisthæos : et quocumque se verterat, superabat. 48 Mostró valentía, derrotó a los amalecitas y libró a Israel de manos de los que lo despojaban.Congregatoque exercitu, percussit Amalec, et eruit Israël de manu vastatorum ejus.
La familia de Saúl
49 Los hijos de Saúl eran Jonatán, Jesuí y Melquisúa; sus dos hijas se llamaban: la mayor, Merob, y la menor, Micol.Fuerunt autem filii Saul, Jonathas, et Jessui, et Melchisua : et nomina duarum filiarum ejus, nomen primogenitæ Merob, et nomen minoris Michol. 50 La mujer de Saúl se llamaba Ahinoam, hija de Ahimaas. El nombre del jefe del ejército era Abner, hijo de Ner, tío de Saúl.Et nomen uxoris Saul Achinoam filia Achimaas : et nomen principis militiæ ejus Abner filius Ner, patruelis Saul. 51 Porque Kis, padre de Saúl, y Ner, padre de Abner, eran hijos de Abiel.Porro Cis fuit pater Saul, et Ner pater Abner, filius Abiel. 52 Durante toda la vida de Saúl hubo violenta guerra contra los filisteos, y cuando Saúl veía un hombre esforzado y valiente, lo agregó a sus filas.Erat autem bellum potens adversum Philisthæos omnibus diebus Saul. Nam quemcumque viderat Saul virum fortem, et aptum ad prælium, sociabat eum sibi.