Texto de Éxodo 21
Vulgata Clementina · Texto del proyecto VulSearch, de dominio público.
Leyes relativas a los esclavos
1 Estas son las leyes que les has de dar:Hæc sunt judicia quæ propones eis. 2 Cuando comprares un esclavo hebreo, te servirá seis años, más al séptimo saldrá libre sin pagar nada.*Si emeris servum hebræum, sex annis serviet tibi : in septimo egredietur liber gratis. 3 Si entró solo, solo saldrá; si tenía mujer, saldrá con él su mujer.Cum quali veste intraverit, cum tali exeat : si habens uxorem, et uxor egredietur simul. 4 Si su amo le dio mujer, y ella le dio (a su marido) hijos o hijas, la mujer y sus hijos serán de su amo, y él saldrá solo.Sin autem dominus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias : mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. 5 Mas si el esclavo dijere: «Amo a mi señor, y a mi mujer y a mis hijos, no quiero salir libre»,Quod si dixerit servus : Diligo dominum meum et uxorem ac liberos ; non egrediar liber : 6 su amo lo llevará ante Dios, y arrimándolo a la puerta o al poste de ella, su amo le horadará la oreja con una lezna; y así quedará esclavo suyo para siempre.*offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula : et erit ei servus in sæculum. 7 Cuando un hombre vendiere a su hija por esclava, ella no saldrá como salen los esclavos.*Si quis vendiderit filiam suam in famulam, non egredietur sicut ancillæ exire consueverunt. 8 Si no agrada a su señor que la había destinado para sí, permita él su rescate; mas no podrá venderla a gente extraña, por haberla engañado.Si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerat, dimittet eam : populo autem alieno vendendi non habebit potestatem, si spreverit eam. 9 Si la destina para su hijo, la ha de tratar según el derecho de las hijas.Sin autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiarum faciet illi. 10 Si toma para sí otra mujer, no le disminuirá la comida, ni el vestido, ni el deber conyugal.Quod si alteram ei acceperit, providebit puellæ nuptias, et vestimenta, et pretium pudicitiæ non negabit. 11 Y si él no quiere darle estas tres cosas, puede ella salirse, sin pagar nada, sin rescate.Si tria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia.
Homicidio, maldiciones y lesiones
12 El que hiera mortalmente a otro, muera irremisiblemente.Qui percusserit hominem volens occidere, morte moriatur. 13 Mas si no le hizo asechanzas, sino que Dios le dejó caer en su mano, para este tal Yo te señalaré lugar donde podrá refugiarse.Qui autem non est insidiatus, sed Deus illum tradidit in manus ejus, constituam tibi locum in quem fugere debeat. 14 Pero al que obrare con malicia contra su prójimo, matándole con alevosía, a ese lo arrancarás hasta de mi altar para matarlo.*Si quis per industriam occiderit proximum suum, et per insidias : ab altari meo evelles eum, ut moriatur. 15 El que pegare a su padre o a su madre, muera irremisiblemente.Qui percusserit patrem suum aut matrem, morte moriatur. 16 Quien robare un hombre y le vendiere, o si fuere hallado todavía en su poder, muera irremisiblemente.Qui furatus fuerit hominem, et vendiderit eum, convictus noxæ, morte moriatur. 17 El que maldijere a su padre o a su madre, muera sin remedio.Qui maledixerit patri suo, vel matri, morte moriatur. 18 Cuando riñeren unos hombres y el uno hiriere al otro con piedra o con el puño, sin causarle la muerte, y si este después de hacer camaSi rixati fuerint viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno, et ille mortuus non fuerit, sed jacuerit in lectulo : 19 se levantare y anduviere fuera, apoyándose en su bastón, quedará libre aquel que lo hirió. Le pagará solamente el tiempo perdido y los gastos de su curación completa.si surrexerit, et ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit qui percusserit, ita tamen ut operas ejus et impensas in medicos restituat. 20 Quien hiriere con un palo a su siervo o a su sierva, de modo que muera bajo su mano, caerá irremisiblemente bajo la ley de venganza.Qui percusserit servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus ejus, criminis reus erit. 21 Pero si sobreviviere un día o dos, no será castigado, por cuanto es hacienda suya.Sin autem uno die vel duobus supervixerit, non subjacebit pœnæ, quia pecunia illius est. 22 Cuando hombres trabados en riña dieren un golpe a una mujer encinta, de modo que aborte, sin más daño, (el culpable) será multado conforme a lo que imponga el marido de la mujer y según determinen los jueces.Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem prægnantem, et abortivum quidem fecerit, sed ipsa vixerit : subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et arbitri judicaverint. 23 Pero si resultare daño, darás vida por vida,*Sin autem mors ejus fuerit subsecuta, reddet animam pro anima, 24 ojo por ojo, diente por diente, mano por mano, pie por pie,oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, 25 quemadura por quemadura, herida por herida, contusión por contusión.adustionem pro adustione, vulnus pro vulnere, livorem pro livore. 26 Si uno, hiriendo el ojo de su siervo o el ojo de su sierva lo destruyere, le dará libertad en compensación de su ojo.Si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancillæ, et luscos eos fecerit, dimittet eos liberos pro oculo quem eruit. 27 Asimismo, si hiciere saltar un diente a su siervo o un diente a su sierva, lo pondrá en libertad en compensación de su diente.Dentem quoque si excusserit servo vel ancillæ suæ, similiter dimittet eos liberos.
Sobre los daños causados por bueyes
28 Si un buey acornea a un hombre o a una mujer, con subsiguiente muerte, aquel buey será apedreado y no se comerá su carne, mas el dueño del buey quedará sin culpa.Si bos cornu percusserit virum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur : et non comedentur carnes ejus, dominus quoque bovis innocens erit. 29 Pero si el buey acorneaba ya desde tiempo atrás, y su dueño, a pesar de ser avisado, no lo tuvo encerrado, de modo que pudo matar a hombre o a mujer, el buey será apedreado, y también su dueño será muerto.Quod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt dominum ejus, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem : et bos lapidibus obruetur, et dominum ejus occident. 30 Si le imponen un precio de rescate, dará en rescate de su vida cuanto se le imponga.Quod si pretium fuerit ei impositum, dabit pro anima sua quidquid fuerit postulatus. 31 Si acornea a un hijo o a una hija, hágase con él según esta ley.Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiæ subjacebit. 32 Pero si el buey acorneare a un siervo o a una sierva, el dueño pagará treinta siclos de plata al dueño de ellos, y el buey será apedreado.*Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti domino dabit, bos vero lapidibus opprimetur. 33 Si uno deja abierto un pozo, o si uno cava un pozo y no lo tapa, y cayere en él un buey o asno,Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam, 34 el propietario del pozo pagará indemnización en dinero al dueño de ellos, y el animal muerto será suyo.reddet dominus cisternæ pretium jumentorum : quod autem mortuum est, ipsius erit. 35 Si el buey de uno hiere al buey de otro, y este muere, venderán el buey vivo partiéndose su precio, y también el buey muerto será dividido entre ellos.Si bos alienus bovem alterius vulneraverit, et ille mortuus fuerit : vendent bovem vivum, et divident pretium, cadaver autem mortui inter se dispertient. 36 Mas si era notorio que el buey acorneaba desde tiempo atrás y su dueño faltó en custodiarlo, este resarcirá el daño: buey por buey; mas el (buey) muerto será suyo.Sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et nudiustertius, et non custodivit eum dominus suus : reddet bovem pro bove, et cadaver integrum accipiet.