Texto de Lucas 12
Vulgata Clementina · Texto del proyecto VulSearch, de dominio público.
Contra la hipocresía
1 Mientras tanto, habiéndose reunido miles y miles del pueblo, hasta el punto que unos a otros se pisoteaban, se puso a decir, dirigiéndose primeramente a sus discípulos: "Guardaos a vosotros mismos de la levadura —es decir de la hipocresía— de los fariseos.*Multis autem turbis circumstantibus, ita ut se invicem conculcarent, cœpit dicere ad discipulos suos : Attendite a fermento pharisæorum, quod est hypocrisis. 2 Nada hay oculto que no haya de ser descubierto, nada secreto que no haya de ser conocido.Nihil autem opertum est, quod non reveletur : neque absconditum, quod non sciatur. 3 En consecuencia, lo que hayáis dicho en las tinieblas, será oído en plena luz; y lo que hayáis dicho al oído en los sótanos, será pregonado sobre los techos.Quoniam quæ in tenebris dixistis, in lumine dicentur : et quod in aurem locuti estis in cubiculis, prædicabitur in tectis. 4 Os lo digo a vosotros, amigos míos, no temáis a los que matan el cuerpo y después de esto nada más pueden hacer.Dico autem vobis amicis meis : Ne terreamini ab his qui occidunt corpus, et post hæc non habent amplius quid faciant. 5 Voy a deciros a quién debéis temer: temed a Aquel que, después de haber dado la muerte, tiene el poder de arrojar en la gehenna. Sí, os lo digo, a Aquel temedle".Ostendam autem vobis quem timeatis : timete eum qui, postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam : ita dico vobis, hunc timete.
Solicitud del Padre Celestial
6 "¿No se venden cinco pájaros por dos ases? Con todo, ni uno solo es olvidado de Dios.Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione coram Deo ? 7 Aun los cabellos de vuestra cabeza están todos contados. No tenéis vosotros que temer: valéis más que muchos pájaros.*sed et capilli capitis vestri omnes numerati sunt. Nolite ergo timere : multis passeribus pluris estis vos. 8 Yo os lo digo: a quien me confesare delante de los hombres, el Hijo del hombre lo confesará también delante de los ángeles de Dios.Dico autem vobis : Omnis quicumque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confitebitur illum coram angelis Dei : 9 Mas el que me haya negado delante de los hombres, será negado delante de los ángeles de Dios".qui autem negaverit me coram hominibus, negabitur coram angelis Dei.
El pecado contra el Espíritu Santo
10 "A cualquiera que hable mal contra el Hijo del hombre, le será perdonado, pero a quien blasfemare contra el Santo Espíritu, no le será perdonado.Et omnis qui dicit verbum in Filium hominis, remittetur illi : ei autem qui in Spiritum Sanctum blasphemaverit, non remittetur. 11 Cuando os llevaren ante las sinagogas, los magistrados y las autoridades, no os preocupéis de cómo y qué diréis para defenderos o qué hablaréis.*Cum autem inducent vos in synagogas, et ad magistratus, et potestates, nolite solliciti esse qualiter, aut quid respondeatis, aut quid dicatis. 12 Porque el Espíritu Santo os enseñará en el momento mismo lo que habrá que decir".Spiritus enim Sanctus docebit vos in ipsa hora quid oporteat vos dicere. 13 Entonces uno del pueblo le dijo: "Maestro, dile a mi hermano que parta conmigo la herencia".Ait autem ei quidam de turba : Magister, dic fratri meo ut dividat mecum hæreditatem. 14 Jesús le respondió: "Hombre, ¿quién me ha constituido sobre vosotros juez o partidor?".*At ille dixit illi : Homo, quis me constituit judicem, aut divisorem super vos ?
El rico insensato
15 Y les dijo: "Mirad: preservaos de toda avaricia; porque, la vida del hombre no consiste en la abundancia de lo que posee".Dixitque ad illos : Videte, et cavete ab omni avaritia : quia non in abundantia cujusquam vita ejus est ex his quæ possidet. 16 Y les dijo una parábola: "Había un rico, cuyas tierras habían producido mucho.Dixit autem similitudinem ad illos, dicens : Hominis cujusdam divitis uberes fructus ager attulit : 17 Y se hizo esta reflexión: "¿Qué voy a hacer? porque no tengo dónde recoger mis cosechas".et cogitabat intra se dicens : Quid faciam, quia non habeo quo congregem fructus meos ? 18 Y dijo: "He aquí lo que voy a hacer: derribaré mis graneros y construiré unos mayores; allí amontonaré todo mi trigo y mis bienes.Et dixit : Hoc faciam : destruam horrea mea, et majora faciam : et illuc congregabo omnia quæ nata sunt mihi, et bona mea, 19 Y diré a mi alma: Alma mía, tienes cuantiosos bienes en reserva para un gran número de años; reposa, come, bebe, haz fiesta".et dicam animæ meæ : Anima, habes multa bona posita in annos plurimos : requiesce, comede, bibe, epulare. 20 Mas Dios le dijo: "¡Insensato! esta misma noche te van a pedir el alma, y lo que tú has allegado, ¿para quién será?"Dixit autem illi Deus : Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te : quæ autem parasti, cujus erunt ? 21 Así ocurre con todo aquel que atesora para sí mismo, y no es rico ante Dios".*Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives.
Confianza en la divina providencia
22 Y dijo a sus discípulos: "Por eso, os digo, no andéis solícitos por vuestra vida, qué comeréis, ni por vuestro cuerpo, con qué lo vestiréis.Dixitque ad discipulos suos : Ideo dico vobis, nolite solliciti esse animæ vestræ quid manducetis, neque corpori quid induamini. 23 Porque la vida vale más que el alimento, y el cuerpo más que el vestido.Anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum. 24 Mirad los cuervos: no siembran, ni siegan, ni tienen bodegas ni graneros, y sin embargo Dios los alimenta. ¡Cuánto más valéis vosotros que las aves!Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt, quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quanto magis vos pluris estis illis ? 25 ¿Quién de vosotros podría, a fuerza de preocuparse, añadir un codo a su estatura?Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum ? 26 Si pues no podéis ni aun lo mínimo ¿a qué os acongojáis por lo restante?Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de ceteris solliciti estis ? 27 Ved los lirios cómo crecen: no trabajan, ni hilan. Sin embargo, Yo os digo que el mismo Salomón, con toda su magnificencia, no estaba vestido como uno de ellos.Considerate lilia quomodo crescunt : non laborant, neque nent : dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. 28 Si pues a la yerba que está en el campo y mañana será echada al horno, Dios viste así ¿cuánto más a vosotros, hombres de poca fe?Si autem fœnum, quod hodie est in agro, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit : quanto magis vos pusillæ fidei ? 29 Tampoco andéis pues afanados por lo que habéis de comer o beber, y no estéis ansiosos.Et vos nolite quærere quid manducetis, aut quid bibatis : et nolite in sublime tolli : 30 Todas estas cosas, los paganos del mundo las buscan afanosamente; pero vuestro Padre sabe que tenéis necesidad de ellas.hæc enim omnia gentes mundi quærunt. Pater autem vester scit quoniam his indigetis. 31 Buscad pues antes su reino, y todas las cosas os serán puestas delante.Verumtamen quærite primum regnum Dei, et justitiam ejus : et hæc omnia adjicientur vobis. 32 No tengas temor, pequeño rebaño mío, porque plugo a vuestro Padre daros el Reino.Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. 33 Vended aquello que poseéis y dad limosna. Haceos bolsas que no se envejecen, un tesoro inagotable en los cielos, donde el ladrón no llega, y donde la polilla no destruye.*Vendite quæ possidetis, et date eleemosynam. Facite vobis sacculos, qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in cælis : quo fur non appropriat, neque tinea corrumpit. 34 Porque allí donde está vuestro tesoro, allí también está vuestro corazón".Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit.
Parábola de los servidores vigilantes
35 "Estén ceñidos vuestros lomos, y vuestras lámparas encendidas.Sint lumbi vestri præcincti, et lucernæ ardentes in manibus vestris, 36 Y sed semejantes a hombres que aguardan a su amo a su regreso de las bodas, a fin de que, cuando Él llegue y golpee, le abran en seguida.et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum quando revertatur a nuptiis : ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. 37 ¡Felices esos servidores, que el amo, cuando llegue, hallará velando! En verdad, os lo digo, él se ceñirá, los hará sentar a la mesa y se pondrá a servirles.*Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes : amen dico vobis, quod præcinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. 38 Y si llega a la segunda vela, o a la tercera, y así los hallare, ¡felices de ellos!Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. 39 Sabedlo bien; porque si el dueño de casa supiese a qué hora el ladrón ha de venir, no dejaría horadar su casa.Hoc autem scitote, quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. 40 Vosotros también estad prontos, porque a la hora que no pensáis es cuando vendrá el Hijo del hombre".*Et vos estote parati : quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet.
Juicio de los servidores
41 Entonces, Pedro le dijo: "Señor, ¿dices por nosotros esta parábola o también por todos?"Ait autem ei Petrus : Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes ? 42 Y el Señor dijo: "¿Quién es pues el mayordomo fiel y prudente, que el amo pondrá a la cabeza de la servidumbre suya para dar a su tiempo la ración de trigo?*Dixit autem Dominus : Quis, putas, est fidelis dispensator, et prudens, quem constituit dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram ? 43 ¡Feliz ese servidor a quien el amo, a su regreso, hallará haciéndolo así!Beatus ille servus quem, cum venerit dominus, invenerit ita facientem. 44 En verdad, os digo, lo colocará al frente de toda su hacienda.*Vere dico vobis, quoniam supra omnia quæ possidet, constituet illum. 45 Pero si ese servidor se dice a sí mismo: "Mi amo tarda en regresar", y se pone a maltratar a los servidores y a las sirvientas, a comer, a beber, y a embriagarse,*Quod si dixerit servus ille in corde suo : Moram facit dominus meus venire : et cœperit percutere servos, et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari : 46 el amo de este servidor vendrá en día que no espera y en hora que no sabe, lo partirá por medio, y le asignará su suerte con los que no creyeron.*veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividet eum, partemque ejus cum infidelibus ponet. 47 Pero aquel servidor que, conociendo la voluntad de su amo, no se preparó, ni obró conforme a la voluntad de este, recibirá muchos azotes.Ille autem servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non præparavit, et non facit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis : 48 En cambio aquel que, no habiéndola conocido, haya hecho cosas dignas de azotes, recibirá pocos. A todo aquel a quien se haya dado mucho, mucho le será demandado; y más aún le exigirán a aquel a quien se le haya confiado mucho".*qui autem non cognovit, et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Omni autem cui multum datum est, multum quæretur ab eo : et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo.
El fuego de Jesús
49 Fuego vine a echar sobre la tierra, ¡y cuánto deseo que ya esté encendido!Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur ? 50 Un bautismo tengo para bautizarme, ¡y cómo estoy en angustias hasta que sea cumplido!Baptismo autem habeo baptizari : et quomodo coarctor usque dum perficiatur ? 51 ¿Pensáis que vine aquí para poner paz en la tierra? No, os digo, sino división.*Putatis quia pacem veni dare in terram ? non, dico vobis, sed separationem : 52 Porque desde ahora, cinco en una casa estarán divididos: tres contra dos, y dos contra tres.erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duos, et duo in tres 53 Estarán divididos, el padre contra el hijo, y el hijo contra el padre; la madre contra la hija, y la hija contra la madre; la suegra contra su nuera, y la nuera contra su suegra".dividentur : pater in filium, et filius in patrem suum, mater in filiam, et filia in matrem, socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam.
Las señales de los tiempos
54 Dijo también a la muchedumbre: "Cuando veis una nube levantarse al poniente, luego decís: "Va a llover". Y eso sucede.Dicebat autem et ad turbas : Cum videritis nubem orientem ab occasu, statim dicitis : Nimbus venit : et ita fit. 55 Y cuando sopla el viento del mediodía, decís: "Habrá calor". Y eso sucede.Et cum austrum flantem, dicitis : Quia æstus erit : et fit. 56 Hipócritas, sabéis conocer el aspecto de la tierra y del cielo; ¿por qué entonces no conocéis este tiempo?Hypocritæ ! faciem cæli et terræ nostis probare : hoc autem tempus quomodo non probatis ? 57 ¿Por qué no juzgáis por vosotros mismos lo que es justo?quid autem et a vobis ipsis non judicatis quod justum est ? 58 Mientras vas con tu adversario en busca del magistrado, procura en el camino librarte de él, no sea que te arrastre ante el juez, que el juez te entregue al alguacil y que el alguacil te meta en la cárcel.Cum autem vadis cum adversario tuo ad principem, in via da operam liberari ab illo, ne forte trahat te ad judicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem. 59 Yo te lo declaro, no saldrás de allí hasta que no hayas reintegrado el último lepte".*Dico tibi, non exies inde, donec etiam novissimum minutum reddas.