Texto de Proverbios 1
Vulgata Clementina · Texto del proyecto VulSearch, de dominio público.
1 Proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel:Parabolæ Salomonis, filii David, regis Israël,
2 para aprender sabiduría e instrucción, para entender las palabras sensatas;*
3 para instruirse en la sabiduría, en la justicia, equidad y rectitud;Vulgata 1,2–3 · español 1,2–3 ad sciendam sapientiam et disciplinam ;
ad intelligenda verba prudentiæ,
et suscipiendam eruditionem doctrinæ,
justitiam, et judicium, et æquitatem :
4 para enseñar discernimiento a los sencillos, y a los jóvenes conocimientos y discreción.*ut detur parvulis astutia,
adolescenti scientia et intellectus.
5 Escuche el sabio y acrecerá en saber. El hombre inteligente adquirirá maestríaAudiens sapiens, sapientior erit,
et intelligens gubernacula possidebit.
6 en entender las parábolas y su sentido misterioso, las sentencias de los sabios y sus enigmas.*Animadvertet parabolam et interpretationem,
verba sapientum et ænigmata eorum.
7 El temor de Yahvé es el principio de la sabiduría; solo los insensatos desprecian la sabiduría y la doctrina.*Timor Domini principium sapientiæ ;
sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt.
I. Sentencias generales
Las malas compañías
8 Escucha, hijo mío, la instrucción de tu padre; y no deseches las enseñanzas de tu madre.*Audi, fili mi, disciplinam patris tui,
et ne dimittas legem matris tuæ :
9 Serán una corona de gracia para tu cabeza, un collar para tu cuello.ut addatur gratia capiti tuo,
et torques collo tuo.
10 Hijo mío, si los malvados quieren seducirte, no les des oído;Fili mi, si te lactaverint peccatores,
ne acquiescas eis.
11 si te dicen: «Ven con nosotros; pongamos asechanzas a la vida ajena, tendamos por mero antojo celadas al inocente;*Si dixerint : Veni nobiscum, insidiemur sanguini ;
abscondamus tendiculas contra insontem frustra ;
12 traguémoslos vivos, como el sepulcro, enteros, como los que descienden a la fosa;deglutiamus eum sicut infernus viventem,
et integrum quasi descendentem in lacum ;
13 y hallaremos preciosas riquezas, henchiremos de despojos nuestras casas.*omnem pretiosam substantiam reperiemus ;
implebimus domos nostras spoliis :
14 Echa tu suerte con nosotros; sea una sola la bolsa de todos nosotros.»sortem mitte nobiscum,
marsupium unum sit omnium nostrum :
15 Hijo mío, no sigas sus caminos; aparta tu pie de sus senderos;*fili mi, ne ambules cum eis ;
prohibe pedem tuum a semitis eorum :
16 porque sus pies corren al mal, van presurosos a derramar sangre.pedes enim illorum ad malum currunt,
et festinant ut effundant sanguinem.
17 En vano se tiende la red ante los ojos de los pájaros;*Frustra autem jacitur rete
ante oculos pennatorum.
18 mas ellos arman asechanzas a su propia sangre, traman maquinaciones contra su propia vida.*Ipsi quoque contra sanguinem suum insidiantur,
et moliuntur fraudes contra animas suas.
19 Tal es la senda de los codiciosos de ganancia, quita la vida a los propios dueños.Sic semitæ omnis avari :
animas possidentium rapiunt.
Llamamiento de la sabiduría
20 La sabiduría clama en las calles, en las plazas levanta su voz;*Sapientia foris prædicat ;
in plateis dat vocem suam :
21 llama donde hay más concurso de gente, en las puertas de la ciudad expone su doctrina:in capite turbarum clamitat ;
in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens :
22 ¿Hasta cuándo, oh necios, amaréis la necedad? ¿Hasta cuándo los burladores se deleitarán en burlas, y odiarán los fatuos la sabiduría?Usquequo, parvuli, diligitis infantiam,
et stulti ea quæ sibi sunt noxia cupient,
et imprudentes odibunt scientiam ?
23 Volveos para (oír) mi instrucción, y derramaré sobre vosotros mi espíritu, quiero enseñaros mis palabras.*convertimini ad correptionem meam.
En proferam vobis spiritum meum,
et ostendam vobis verba mea.
24 Os convidé y no respondisteis, tendí mis manos, y nadie prestó atención;Quia vocavi, et renuistis ;
extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret :
25 rechazasteis todos mis consejos, y ningún caso hicisteis de mis amonestaciones.despexistis omne consilium meum,
et increpationes meas neglexistis.
26 Por eso también yo me reiré de vuestra calamidad, y me burlaré cuando os sobrevenga el espanto,*Ego quoque in interitu vestro ridebo,
et subsannabo cum vobis id quod timebatis advenerit.
27 cuando os sobrevenga cual huracán el terror, cuando caiga sobre vosotros, como torbellino, la calamidad, y os acometan la angustia y la tribulación.*Cum irruerit repentina calamitas,
et interitus quasi tempestas ingruerit ;
quando venerit super vos tribulatio et angustia :
28 Entonces me llamarán, y no les responderé; madrugarán a buscarme, y no me hallarán,*tunc invocabunt me, et non exaudiam ;
mane consurgent, et non invenient me :
29 por cuanto aborrecieron la instrucción y abandonaron el temor de Dios,*eo quod exosam habuerint disciplinam,
et timorem Domini non susceperint,
30 no amando mi consejo, y desdeñando mis exhortaciones.nec acquieverint consilio meo,
et detraxerint universæ correptioni meæ.
31 Comerán los frutos de su conducta, y se saciarán de sus propios consejos.Comedent igitur fructus viæ suæ,
suisque consiliis saturabuntur.
32 Porque la indocilidad lleva a los necios a la muerte, y la prosperidad de los insensatos es causa de su ruina.Aversio parvulorum interficiet eos,
et prosperitas stultorum perdet illos.
33 Mas el que me escucha, habitará seguro, y vivirá tranquilo sin temer el mal.Qui autem me audierit, absque terrore requiescet,
et abundantia perfruetur, timore malorum sublato.